Sınav kaygısıyla nasıl başa çıkılır?

Sınav korkusu, kişinin bilgi ve maharetlerinin aşikâr ölçütlerle incelenip değerlendirdiği durumlarda yaşadığı fonksiyon bozucu dert ve öğrenilen bilginin imtihan sırasında tesirli biçimde kullanılmasını engelleyen ve muvaffakiyetin düşmesine yol açan ağır tasa olarak tanımlanır. İmtihan korkusunun belirtileri ortasında; telaş, manaya zahmeti, dikkat dağınıklığı, gerçek manada performansın düşmesi, bilgiyi hatırlamada ve organize etmede zahmet ve çeşitli kaçınma davranışları gösterilir.  

Kaygının öğrencide duygusal, fizikî, düşünsel ve davranışsal sonuçları olabilir. Duygusal sonuçlara, sonluluk, karamsarlık, kaygı; fizikî sonuçlara, çarpıntı, terleme, nefes darlığı, uyku sorunları; düşünsel sonuçlara, olumsuz inançlar (yetersizlik, beceriksizlik üzerine inançlar) ve davranışsal sonuçlara, kaçma-kaçınma davranışları (ders çalışmayı erteleme, bırakma, reddetme) örnek olarak gösterilebilir.  

Sınav telaşının temel sebeplerini, imtihan öncesi, anında ve sonrası olarak vakitlere ayırarak, ders çalışma formundaki uygunsuzluklar, öğrencinin imtihana yüklediği anlamlardaki çarpıtmalar, imtihan anında oluşan gerilimin yönetilememesi, öğrencideki çok mükemmeliyetçilik duygusu, performans korkusu ve ebeveyn baskısı olarak tanımlayabiliriz.

Düzenli bir ders çalışma programı oluşturmak, uyku, beslenme ve dinlenmeye gereken ehemmiyeti vermek öğrencilerin bu konuda alabileceği tedbirlerin başında gelir. Bunlara ek olarak progresif kas gevşetme, inançlı yer antrenmanı ve farkında nefes alma çalışmalarının imtihan telaşı yaşayan öğrencilere âlâ geldiği tarafında araştırmalar mevcuttur. 

Ebeveynlerin gerçeküstü beklentilerini azaltmaları, olumsuz geri bildirimlerden kaçınmaları, çocuğun ferdî ilgi alanlarına hürmet duymaları ve kıyaslayıcı yorumlardan kaçınmaları, imtihan derdinin oluşumunu engellemekte ve var olan korkuyu azaltmakta büyük değer taşır. 

Uzmanlar olarak imtihan tasasını değerlendirirken, öğrencilerin imtihan öncesi, imtihan anında ve imtihan sonrası his, fikir ve davranışlarını ele alırız. İmtihan öncesi periyotta, çalışma şartları, kendine dönük inançları, performans derdi ele alınır. İmtihan anı çalışılırken imtihan ortaya çıkabilen fizikî belirtiler, fikirler ve tavırlar kıymetlendirilir. İmtihan sonrası periyot de ise öğrencinin geriye dönük kendi performansını nasıl değerlendirdiği, ailesine karşı olan tavrı üzerine çalışmalar yürütülür. Belirli bir noktadan sonra imtihan korkusuyla birlikte eşlik edebilecek durumlara rağmen ruhsal dayanak alınması da yararlı olmaktadır.